Czym jest ideologia?

Ostatnimi czasy w dyskursie publicznym często pojawia się słowo ideologia. Jego nadmierne używanie sprawiło, że stało się pojęciem mglistym. Przez to, że weszło w obieg potoczny, często używane jest w niewłaściwym znaczeniu. W potocznych rozmowach nadaje się mu nacechowanie zdecydowanie negatywne, używa do atakowania politycznych przeciwników, podczas gdy w rzeczywistości jest ono neutralne. Mnogość definicji może prowadzić do zdezorientowania. Co ten termin tak naprawdę oznacza i co się za nim kryje? Czym jest ideologia i czy naprawdę należy jej się aż tak bać? Podstawowa wiedza.

Pierwszy raz pojęcie to zostało użyte w oświeceniu. Tak jak każde słowo zawierające w sobie cząstkę “logia”, określenie to sugeruje, że dane pojęcie nazywa badanie czegoś. Greckie słowo “logos” oznacza bowiem nic innego jak “wiedzę o czymś”. Tak jak filologie można postrzegać jako wiedzę o języku, tak ideologia oznaczała w pierwotnym znaczeniu po prostu naukę zajmującą się pochodzeniem i prawami funkcjonowania idei.

Świat się zmienia, zmienia się też język. Przez to dziś ideologię definiuję się nieco inaczej. W socjologii, określa się tym słowem światopogląd, który jest uwarunkowany społecznie. To znaczy, że wyrasta w obliczu jakichś konkretnych sytuacji w życiu społeczno-polityczno-historycznym.

W wielkim skrócie: ideologia to ogół poglądów na świat, obecne w koncepcjach filozoficznych, społecznych, prawnych, religijnych, a także (przede wszystkim w obecnej sytuacji) politycznych. Inspirują one działanie ugrupowań różnego typu. Założenia środowisk ideologicznych przekładają się na ich programy i postulaty.

Ideologia to uporządkowany system wartości i celów, które dana zbiorowość chce realizować i w imię których przebiega ich aktywność. Jest to pewna myśl ideowo-polityczna. Mianem ideologii określa się na przykład: konserwatyzm, progresywizm, nacjonalizm, faszyzm, socjalizm, czy też liberalizm.

Mimo że w ostatnim czasie jesteśmy regularnie straszenie pojęciem ideologii, sama w sobie nie jest czymś, co powinno budzić strach. Tego typu retoryka pokazuje, jak w celach politycznych niektórzy ludzie są skłonni manipulować nastrojami społecznymi. Warto wiedzieć, co znaczą dane pojęcia, by uniknąć tego typów nieporozumień. Mówienie o ty, że społeczność LGBT to ideologia, niewiele ma wspólnego z prawdą. Działania tej grupy można określić jako ideologię, ponieważ ich celem jest realizacja pewnych postulatów wynikająca z ich systemu wartości, jednak nazywanie tak ludzi jest pojęciowym nadużyciem i prowadzi do negatywnych skutków, takich jak narastająca przemoc. Można się z kimś nie zgadzać, każda strona sporu powinna jednak okazywać szacunek.